Cúlra
Tosnóidh muid le na bun rudaí. Táimid ina chonaí ar spaceship a tugtar an domhan air. Tá an domhan déanta go 30% créafóg agus 70% uisce pé gur cuireann a lán duine an t-ainm “earth” ar an phlainéid seo. Taispeanann sé an muinín thar feóir a chuireann an duine ar fhéin ag feachaint ar an scéal ina iomlána.
Tá aois 14 bhilliún ag an bith agus 4.5 bhilliúin ag an domhan. An sinsear is sine atá ag daonna ná Homo Habilis, bhí sé fhéin thart 2 mhilliúin bhliain ó shin. Tháinig muidne, Homo Sapiens, thart timpeall 250,000 bhlian ó shin.
I gcomparáid, bhí sinsir an chapaill thart 55 milliúin bhliain ó shin agus thainig sinsir an crogall thart timpeall 84 mhilliúin bhliain ó shin. Anois tá thart ar 60 mhilliúin chapaill sa domhan agus 5 mhilliúin crogall. Tá 6.5 bhilliúin daonna. I tearmaí meacháin, feadfaidh a cuir sios mar seo; 1 milliún tonnaí de crogall, 27 milliún tonnaí de capaill agus 410 milliún tonnaí de daoine!
On t-eolas seo, tá sé soiléir go bhfuil píosa maith tagaí ag daonna i tamaillín gearr.
Ceann de na bealaigh is soiléire chun eolas a fháil ná staidéar a dheanamh ar an méid fuinneamh a úsaideann daonna. Tá a lán sainmhiniú ag fuinneamh; joules, horsepower nó ceann a úsáidtear le h-aghaidh gcomparáidí tíre “Leithéid Mhilliúin Tonnaí Ola” nó “Million Tonnes of Oil Equivalent” i mbearla.
Chun mionchuntas de gach ceann de na foinsí thuas a fheiceáil (usáideoirí is mú agus úsáideoirí per capita) cliceáil anseo.
Fuinneamh i bhFuinneamh Neamh-inathnuaite
Tagann an chúid is mó d'ola, gual agus gáis ó phlandaí agus crainnte a fuair bás ceadta mhilliúin bhlianta ó shin – roimh ám na dineasáirí. Agus na phlandaí seo ag fáil bhás, thit siad go bonn slogí agus fharraigí, faoí dheireadh ag iompú go ola, gual agus gáis de thoradh brú an tsíor-ama.
Siad muintir an t-Sín na chéad duine a úsáid gual, thart ar 3000 mhíle bhlían ó shin chun copar a bhruitnigh.
Tá an t-ola a úsáid ag duine le 5000 bhliain. Sa Mean-Oirthír, bhain seanda úsaid as ola gharbh a bhailliú ón púsca (áit sa talamh a thagann an t-ola aníos as) abhainn an Euphrates . Bhain na h-eigiptí úsáid as an t-ola seo mar leaghéis ar créachtaí agus chun lampaí a lasadh.
Sa Meiriceá Thuaidh, bhain na Meiriceáinaigh dúchasach úsáid as bhlaincéid chun an t-ola a sceide ó bharr na sruthán agus na locha. Bhain siad úsáid as an t-ola mar leighis agus na curachaí chaol a dhíonú ar uisce.
Thart ar 5000 bhliain ó shin, deanadh an céad fionnachtain ar púsca gáis nádúrtha in Iran. Is dóígh gur lasú na céad púscaí le tintreach agus gur thug sé breoslach do na “tine síoraí” a bhí ag na reiligúin a thug ónoir do tine ag na sean-pheirsigh.
Níl boladh ar bith ó gáis nádurtha agus níl tú in ann é a fheiceáil. Sular theann an gáis thuig píopaí agus tanc stóráile, tá sé meascaí le ceimicí chun boladh laidir a thabhairt do agus i gcursaí sábháilteachta, tá sé easca an boladh a fháil má tá sé ag sceith.
Cé gur baineadh úsáid as breosla neamh-inathnuaite na mílte bliain ó shin, níor baineadh mór-úsáid as go dtí ré an Réabhlóid Thionsclaíoch
Ó aimsir an Reabhlóid Thionsclaíoch i leith, tá breosla neamh-inathnuaite dhá úsaid a thóig 13,000 bliain a theacht í gcríoch.
I saol an lae inniú, dhóann muid 400 méid níos mó phlandaí mar a bhfasann sa domhan in aon bhlian amhain.
Duine a thiomanann 25,000 km sa bhliain, úsáideann siad 54,000 tonnaí do phlandaí, réamhstairiúl gach bhlian.